Budžetu falilo 211 miliona eura za tri mjeseca

Izvještaj o realizaciji državnog budžeta za prvo tromjesječje ove godine otkriva izazovnu finansijsku sliku: državi je u prva tri mjeseca nedostajalo 211 miliona eura. Ovaj značajan minus primarno je pokriven trošenjem depozita u iznosu od 189 miliona eura, obezbijeđenih iz prošlogodišnjeg zaduženja, dok je ostatak namiren novim zaduženjem od 18 miliona i sredstvima prenesenim iz prethodne godine.

​Iako su ukupni izdaci iznosili 760 miliona eura, što je za 70 miliona manje od prvobitnog plana, važno je napomenuti da bi manjak bio znatno veći – čak 280 miliona eura – da su svi planirani rashodi isplaćeni u cjelosti. Upoređujući ove podatke sa istim periodom prošle godine, trenutni minus je veći za 63 miliona eura. Ključni razlog za ovakav trend leži u drastičnom skoku troškova kamata na ranije uzete kredite, koji su sa prošlogodišnjih 31,6 miliona porasli na čak 71,8 miliona eura u ovoj godini.

​Prihodi u porastu, ali rashodi diktiraju tempo

​Državna kasa je od januara do marta prihodovala 635,4 miliona eura, što predstavlja rast od 55 miliona u odnosu na lani. Međutim, taj rast prihoda nije bio dovoljan da prati tekuće rashode koji su nabujali na 749,4 miliona eura. Kao rezultat toga, osnovni deficit, koji predstavlja razliku između prihoda i tekućih rashoda, skoro je udvostručen u odnosu na prošlu godinu i iznosi 124 miliona eura.

​Glavni oslonac budžeta i dalje je porez na dodatu vrijednost (PDV), koji sa 302 miliona eura čini skoro polovinu ukupnih prihoda. Pozitivan trend bilježi i porez na dobit pravnih lica, dok su akcize iznenadile stabilnošću. Uprkos privremenom smanjenju akciza na gorivo krajem marta, prihodi po ovom osnovu su porasli, što ukazuje na povećan promet akciznih proizvoda koji je kompenzovao niže stope.

​”Uštede” na investicijama i održavanju

​Statistička ušteda od 70,4 miliona eura zapravo je rezultat neizvršavanja planiranih plaćanja. Najviše se “štedjelo” na kapitalnim izdacima, koji su realizovani sa svega 55,3 miliona od planiranih 90 miliona eura. Sličan scenario zabilježen je kod transfera javnom sektoru, tekućeg održavanja i usluga, dok je iz budžetske rezerve povučen tek mali dio predviđenih sredstava. Čak su i socijalna zaštita i penzijsko-invalidsko osiguranje isplaćeni u iznosima koji su za par miliona eura niži od onoga što je planirano budžetom.

​Penzioni sistem na staklenim nogama

​Posebno osjetljivo pitanje ostaje stabilnost Fonda PIO nakon reforme „Evropa sad 2“. Podaci pokazuju da su doprinosi za penzijsko osiguranje u prvom kvartalu pokrili svega 80,9 miliona eura, dok je za isplatu penzija bilo neophodno 204,9 miliona.

​To znači da doprinosi zaposlenih trenutno pokrivaju samo 40 odsto potreba penzionera, dok se preostalih 60 odsto, odnosno 124 miliona eura deficita Fonda PIO, mora obezbijediti iz drugih državnih prihoda. Ovakav model, u kojem je država garant isplate, direktno zavisi od opšte stabilnosti budžeta, koja je trenutno pod snažnim pritiskom otplate starih dugova i visokih kamatnih stopa.