Energetski šok u SAD: Cijene goriva dostižu istorijske rekorde zbog sukoba u Iranu

Prosječna cijena benzina juče je iznosila 4,12 dolara po galonu, što preračunato iznosi oko 3,65 eura. Budući da jedan američki galon iznosi otprilike 3,785 litara, cijena u mjerama koje koristimo u Crnoj Gori iznosi oko 0,96 eura po litru. Iako se ovo našim vozačima, koji zbog visokih državnih akciza i poreza plaćaju znatno više, može činiti povoljnim, za standard Amerikanaca ovo predstavlja ogroman ekonomski šok. Cijena je narasla za više od jednog dolara po galonu u odnosu na kraj februara, kada su počeli prvi napadi na Iran.

​Dizel skuplji od evropskog prosjeka

​Situacija sa dizel gorivom u Americi je još teža i kritičnija za transportni sektor. Cijene su dosegnule 5,65 dolara po galonu, što je oko pet eura, odnosno oko 1,32 eura po litru. S obzirom na to da su cijene dizela u Crnoj Gori i zemljama regiona trenutno na sličnim ili tek neznatno višim nivoima, evidentno je da se američko tržište opasno približilo evropskim cijenama. Ovo je presedan za američku ekonomiju koja tradicionalno počiva na vrlo jeftinom gorivu kao osnovu za nisku cijenu transporta i namirnica.

​Hormuški moreuz kao ključni faktor globalne krize

​Rat je ozbiljno poremetio promet kroz Hormuški moreuz, koji predstavlja strateški najvažniju rutu za globalne isporuke nafte. Blokade i nesigurnost u ovom prolazu dovele su do naglog rasta cijena sirove nafte na svjetskim berzama, što se momentalno prelilo na benzinske stanice u SAD-u, ali i na Mediteransko tržište kojem pripada Crna Gora. Visoke cijene energenata dodatno su podstakle inflacione pritiske, a njihov učinak se već osjeća na cijenama avionskih karata, hrane i opštih troškova prevoza širom Evrope.

​Prognoze američkog ministra energetike

​Američki ministar energetike Kris Rajt izjavio je da bi cijene goriva mogle ostati na ovom visokom nivou još najmanje nekoliko sedmica. Iako su cijene na pumpama blago pale usljed vijesti o mogućem mirovnom sporazumu, one su i dalje previsoke za ovo doba godine. Američka Uprava za energetske informacije (EIA) procjenjuje da bi prosječna cijena benzina u drugom kvartalu mogla iznositi oko 0,97 eura po litru ukoliko rat završi tokom aprila, dok se stabilizacija na oko 0,83 eura po litru očekuje tek krajem godine.