Odluka ambasadora država članica Evropske unije (COREPER) da odobre osnivanje ad hok radne grupe za izradu Ugovora o pristupanju sa Crnom Gorom označava istorijsku prekretnicu u procesu proširenja. Ovo je prvi put od 2013. godine da Unija pokreće proces izrade pristupnog ugovora sa novom članicom, čime je proces pridruživanja iz teorijske prešao u operativnu fazu.
Premijer Milojko Spajić izrazio je zahvalnost Odboru stalnih predstavnika i Kipru, kao predsjedavajućem EU, na efikasnom postupanju. On je naglasio da se formiranjem ove grupe afirmiše proces proširenja zasnovan na zaslugama, dok su čestitke stigle i sa najviših evropskih adresa. Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta i komesarka za proširenje Marta Kos saglasni su da je ovo jasan signal da Crna Gora postaje sljedeća članica, te da njeno mjesto unutar Unije sada dobija svoj konkretan pravni oblik.
Kraj “simulacije” i fokus na rezultate
Iz civilnog sektora i stručne javnosti stižu upozorenja da, iako je riječ o tehničkom napretku, ovaj korak istovremeno ogoljava suštinu procesa. Andrea Popović, izvršna direktorica mreže MASTER, ističe da je ovo tačka u kojoj prestaje prostor za simulaciju reformi. Prema njenim riječima, izrada Ugovora prati isključivo zatvaranje pregovaračkih poglavlja na osnovu stvarnih, mjerljivih i održivih rezultata. Bez ispunjenja završnih mjerila u ključnim poglavljima 23 i 24, koja se odnose na vladavinu prava, sam Ugovor neće imati potreban sadržaj.
U praksi, radna grupa će definisati konkretne obaveze države: od finansijskih davanja i institucionalnog uključivanja u sistem EU, do definisanja prelaznih rokova i eventualnih izuzetaka u primjeni evropskog prava. Analitičar Predrag Zečević ocjenjuje da je riječ o izuzetno kompleksnom poslu pravnog usaglašavanja, ali smatra da je izvodljivo veliki dio tog posla obaviti paralelno sa političkim zatvaranjem preostalih poglavlja.
Novi zaštitni mehanizmi kao garant stabilnosti
Posebnost Ugovora o pristupanju Crne Gore biće uvođenje novih, snažnijih zaštitnih mehanizama. Evropska komesarka Marta Kos najavila je da će ovi mehanizmi služiti kao osiguranje protiv nazadovanja u oblasti vladavine prava i osnovnih vrijednosti. Poučena iskustvima iz prethodnih krugova proširenja, EU planira uvođenje klauzula koje omogućavaju fazno uvođenje prava, dodatni nadzor, pa čak i korektivne mjere ukoliko se utvrdi odstupanje od preuzetih obaveza nakon samog ulaska u Uniju.
Dok Andrea Popović ove mehanizme vidi kao nužan alat za osiguranje dugoročne održivosti reformi, Predrag Zečević smatra da oni nisu u potpunosti korektni prema Crnoj Gori. On podsjeća da je država u mnogim segmentima reformski naprednija nego što su to bile neke ranije članice u trenutku prijema, te da se novi uslovi mogu tumačiti kao refleksija promijenjene političke dinamike unutar same Unije.
Ambiciozni rokovi i realna očekivanja
Iako se u javnosti često pominje zatvaranje svih poglavlja do kraja ove godine i punopravno članstvo 2028. godine, stručnjaci pozivaju na oprez. Andrea Popović takav scenario vidi prvenstveno kao političku ambiciju, napominjući da se sistemske reforme ne smiju svesti na puku tehničku formu. Da bi Crna Gora zaista postala članica u planiranom roku, neophodno je da građani osjete konkretne koristi kroz pravnu sigurnost i efikasne institucije, čime bi članstvo dobilo svoj puni smisao.
Crna Gora je do sada zatvorila 14 pregovaračkih poglavlja, a formiranje radne grupe za Ugovor o pristupanju šalje jasnu poruku da je put ka Briselu sada nepovratan, pod uslovom da implementacija zakona u praksi postane pravilo, a ne izuzetak.
Šta misliš?
Podijelite reakciju ili ostavite komentar - želimo da čujemo Vaše mišljenje!
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0