Promjene u putovanjima u EU od danas: Počinje puna primjena EES sistema

Stupanjem na snagu pune primjene Sistema ulaska i izlaska (EES), od danas se iz korijena mijenjaju pravila putovanja u Evropsku uniju za državljane zemalja koje nijesu članice, čime se tradicionalni pečati u pasošima zamjenjuju modernom digitalnom evidencijom. Ovaj sistem, koji obuhvata prikupljanje biometrijskih podataka poput fotografija lica i otisaka prstiju, ima za cilj unapređenje bezbjednosti granica i efikasniju identifikaciju potencijalnih rizika, ali donosi i nove izazove za putnike u vidu očekivanih gužvi na graničnim prelazima.

​Digitalizacija granica i obuhvaćene kategorije

​Potpuna operativnost EES sistema od 10. aprila 2026. godine označava kraj ere ručnog pečatiranja dokumenata u 29 evropskih zemalja, dok se Irska i Kipar izdvajaju kao izuzeci u kojima će se i dalje primjenjivati dosadašnje kontrole. Nova pravila se odnose na sve putnike iz trećih zemalja koji planiraju kratkoročni boravak do 90 dana u okviru Šengen zone, bez obzira na to da li im je za ulazak potrebna viza ili putuju u turističke i poslovne svrhe. Od primjene su pošteđeni državljani EU i Šengen zone, osobe sa regulisanim stalnim boravkom, kao i specifične kategorije poput diplomatskog osoblja, posada aviona i vojnih lica u okviru međunarodnih misija.

​Biometrijski podaci i važnost pasoša

​Najveća promjena za same putnike ogleda se u obaveznom davanju biometrijskih podataka prilikom prvog prelaska granice, koji će se u sistemu čuvati tri godine kako bi se ubrzale sve naredne provjere. Iako posjedovanje biometrijskog pasoša nije strogi uslov, ono omogućava korišćenje samouslužnih kioska i značajno skraćuje proceduru u odnosu na standardne pasoše kod kojih je neophodna asistencija službenika. Roditelji treba da znaju da su djeca mlađa od 12 godina oslobođena davanja otisaka prstiju, ali ostaje obaveza fotografisanja lica radi identifikacije.

​Očekivane gužve i savjeti za putnike

​S obzirom na to da granične službe više nemaju mogućnost privremene obustave ovih procedura čak ni tokom najvećih špiceva, avio-udruženja upozoravaju na značajna kašnjenja koja bi u prvim mjesecima mogla iznositi i više sati. Putnicima se savjetuje da na aerodrome dolaze znatno ranije kako bi osigurali nesmetan prolazak kroz nove bezbjednosne protokole. Kao rješenje za smanjenje redova, Evropska unija promoviše zvaničnu mobilnu aplikaciju putem koje se podaci mogu unijeti unaprijed, mada ona još uvijek nije dostupna u svim zemljama članicama i ne isključuje obavezni razgovor sa graničnim policajcem. Očekuje se da će se situacija stabilizovati nakon ljetnje sezone kada se veći dio redovnih putnika već registruje u bazi podataka.