Penzioneri traže rješenje na nivou države

Pitanje kvaliteta života populacije treće dobi u Crnoj Gori ponovo se našlo u fokusu javnosti, otvarajući duboke rane sistema socijalne zaštite koji, prema ocjenama stručnjaka i samih penzionera, ne uspijeva da obezbijedi minimum dostojanstva onima koji su gradili državu. Dok se u razvijenim evropskim sistemima seniorska kartica podrazumijeva kao instrument državne brige, u Crnoj Gori ona ostaje na nivou sporadičnih, lokalnih inicijativa, ostavljajući desetine hiljada građana van Podgorice i Budve bez jednakih prava i benefita.

​Inicijativa prepuštena lokalu i privatnom sektoru

​U Crnoj Gori trenutno ne postoji jedinstvena penzionerska kartica koju izdaje centralna vlast. Ovakva situacija stvorila je svojevrsnu geografsku diskriminaciju, gdje benefiti starijih građana zavise isključivo od mjesta prebivališta. Opština Budva bila je pionir u uvođenju ovog projekta, a sličnu praksu kasnije je usvojila i Podgorica, gdje seniorske kartice omogućavaju popuste u trgovinama, apotekama i javnim ustanovama kroz saradnju sa društveno odgovornim privrednim subjektima.

​Međutim, za ostalih 23 opštine, ovakve pogodnosti ostaju nedostižne. Sadik Klimenta, istaknuti član Pokreta penzionera Crne Gore, naglašava da se stariji od 65 godina ne smiju posmatrati dvojako – zavisno od toga u kojem gradu žive. On poručuje da je uvođenje jedinstvene kartice na nivou države imperativ.

​”Pokret penzionera će bezrezervno podržati svaku inicijativu koja vodi ka standardizaciji pomoći. Ovim putem apelujemo na nadležno ministarstvo da, kako sada, tako i ubuduće, zauzima jedinstven stav prilikom donošenja odluka i usvajanja predloga koji se tiču ove populacije”, ističe Klimenta. On podsjeća i na prethodne, neuspješne apele upućene Ministarstvu socijalnog staranja za uvođenje socijalnih kartona, koji bi precizno mapirali najugroženije i omogućili im adekvatnu jednokratnu pomoć. Prema njegovim riječima, nadležni do sada nisu imali dovoljno “sluha” za takve suštinske promjene.

​Ekonomsko raslojavanje i “mizerna” povećanja

​Kritike na račun aktuelne socijalne politike dolaze i iz nevladinog sektora. Marina Medojević, predsjednica Fondacije Banka hrane, upozorava da se najstariji građani suočavaju sa izazovima koji direktno ugrožavaju njihovu egzistenciju. Ona ističe da statistička povećanja penzija ne prate realan rast troškova života, što dovodi do ozbiljnog socijalnog raslojavanja.

​”Imamo mizerna povećanja penzija koja zaista diraju u dostojanstvo ionako teškog života ljudi. Nalaze se u starosnoj dobi kada više ne mogu privređivati, a suočavaju se sa raznim tehničkim i birokratskim preprekama koje im onemogućavaju čak i minimalno radno angažovanje”, naglašava Medojević.

​Ona smatra da se dobre prakse iz Budve i Podgorice moraju hitno “preslikati” na čitavu državu. Prema njenom mišljenju, Crna Gora kao deklarativno odgovorna država mora razviti sveobuhvatnu, multisektorsku politiku podrške. “To nije samo pitanje ekonomije, već minimuma ljudskog dostojanstva ispod kojeg ne bi smio da živi nijedan građanin Crne Gore”, poručuje predsjednica Banke hrane.

​Administrativni zid: “Nije u našoj nadležnosti”

​Uprkos jasnim zahtjevima sa terena, odgovori iz vrha države ostaju u okvirima striktne birokratske nadležnosti. Iz Ministarstva socijalnog staranja, brige o porodici i demografije saopšteno je da trenutno ne sprovode program uspostavljanja državne seniorske kartice, jer to vide kao mjeru lokalnog karaktera.

​”Seniorska kartica koja se primjenjuje u Podgorici predstavlja lokalnu mjeru kojom se omogućavaju određene pogodnosti na teritoriji tog grada. U okviru svojih trenutnih nadležnosti, ministarstvo ne radi na razvoju takvog programa na državnom nivou”, navodi se u njihovom zvaničnom odgovoru, čime je odgovornost ponovo prebačena na lokalne uprave.

​Revolt penzionera: Gnjev zbog 1,72 eura

​Cjelokupna situacija kulminirala je masovnim protestima penzionera koji su održani u većem broju crnogorskih opština. Neposredan povod za izlazak na ulice bila je odluka o posljednjem usklađivanju penzija, koje je za mnoge značilo uvećanje od simboličnih i, kako sami kažu, ponižavajućih 1,72 eura.

​Ovaj iznos postao je simbol otuđenosti sistema od realnosti sa kojom se penzioneri suočavaju u prodavnicama i apotekama. Dok se cijene osnovnih životnih namirnica i ljekova konstantno koriguju naviše, seniorska populacija ostaje zarobljena u procjepu između nedovoljnih primanja i nedostatka sistemskih servisa podrške, poput seniorskih kartica ili besplatnog prevoza na teritoriji cijele države.

​Zaključak koji se nameće iz razgovora sa predstavnicima udruženja i humanitarnih organizacija je jasan: Crnoj Gori je neophodan hitan zaokret ka socijalnoj pravdi. Bez uvođenja državne seniorske kartice i socijalnih kartona koji bi targetirali najsiromašnije, jaz između “privilegovanih” penzionera u razvijenijim opštinama i onih na rubu egzistencije nastaviće da raste, dodatno urušavajući ustavni postulat Crne Gore kao države socijalne pravde.