Detalji sporazuma: Poznati svi rokovi za izborne reforme, kontrolu ANB-a i izmjene Ustava

Kontrola bezbjednosnog sektora i imenovanja do kraja jula

Prvi ključni korak, koji mora biti realizovan najkasnije do 31. jula 2026. godine, odnosi se na usvajanje izmjena i dopuna Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB). Ove izmjene mijenjaju proceduru obrazovanja i sastav Komisije za provjeru bezbjednosnih smetnji, ali i značajno jačaju mehanizme sudske kontrole nad radom ANB-a.

Takođe, do kraja ovog mjeseca u Skupštini će biti formirano posebno radno tijelo sastavljeno od po tri predstavnika vlasti i opozicije. Zadatak ovog tijela biće praćenje primjene pomenutih zakona, razmatranje izvještaja nadležnih organa i redovno informisanje Odbora za bezbjednost i odbranu.

Povezane vijesti

Pored bezbjednosnog sektora, potpisnici su se obavezali na intenziviranje napora za hitan izbor dvoje sudija Ustavnog suda kroz dijalog sa predsjednikom države. Usklađeno je pravilo da će se o svim budućim imenovanjima u parlamentu voditi inkluzivan dijalog uz traženje najšire saglasnosti obje političke strane.

Stroga pravila za izbornu reformu i veto na jednostrane poteze

Izborna reforma je dobila preciznu mapu puta kako bi se ispunili strogi zahtjevi iz pristupnih pregovora sa Evropskom unijom. Do 31. jula 2026. godine planirano je usvajanje prioritetnih izmjena tri ključna akta: Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja, kao i Zakona o izboru predsjednika.

Zaštita od političkih preglosavanja osigurana je sljedećim stavkama:

Zakoni koji su bili u nadležnosti Odbora za sveobuhvatnu izbornu reformu ne mogu se mijenjati bez prethodno postignutog konsenzusa vlasti i opozicije.

Potpisnici su se obavezali da neće jednostrano pokretati izmjene ovih zakona sve do održavanja izbora 2027. godine.

Do 31. jula ove godine biće osnovano i tijelo koje će definisati model za dodatni institucionalni nadzor i sprečavanje nepravilnosti tokom kampanje.

Pomenuti model kontrole mora biti usvojen najkasnije do 4. septembra 2026. godine, sa zvaničnim početkom primjene od 1. januara 2027. godine. Ukoliko se rok za usvajanje modela i proglasi, ali se utvrdi jasna politička volja i mjerljivi rezultati u radu, to neće kočiti dalji proces.

Rok za izmjene Ustava do 4. septembra

Kao kruna ovog političkog dogovora, predstavnici vlasti i opozicije saglasili su se da će obezbijediti kvalifikovanu većinu u Skupštini za podršku izmjenama Ustava i drugim odlukama iz evropske agende.

Postavljen je i konačan rok, pa sve procedure oko izmjena Ustava moraju biti potpuno realizovane najkasnije do 4. septembra 2026. godine. Potpisivanjem ovog dokumenta u Podgorici, 7. jula 2026. godine, otvoren je put za nastavak političkog dijaloga o svim pitanjima koja su od vitalnog značaja za ulazak Crne Gore u Evropsku uniju.