Najbolji odgovor ne možemo pronaći u političkim kampanjama, već u iskustvima država koje su taj put već prošle.
Iskustva komšija: Lekcije iz Hrvatske i Slovenije
Hrvatska je posljednja država koja je postala članica Evropske unije. Kada je 2013. godine ušla u zajednicu, očekivanja građana bila su velika. Danas, više od decenije kasnije, može se reći da je zemlja ostvarila značajan napredak, ali ne zato što je članstvo preko noći riješilo sve probleme. Napredak je došao kroz ulaganja koja bez evropskih fondova teško da bi bila moguća.
Pelješki most vjerovatno je najpoznatiji primjer. Riječ je o projektu koji je u najvećoj mjeri finansiran novcem Evropske unije i koji je trajno promijenio saobraćajnu povezanost Hrvatske. Međutim, evropski novac nije završio samo u velikim projektima. Obnavljane su škole, bolnice, vodovodne mreže, luke, željeznice i brojni lokalni projekti koji možda nijesu privlačili pažnju javnosti, ali su direktno uticali na kvalitet života građana.
Slično iskustvo ima i Slovenija. Iako je još prije ulaska u Evropsku uniju bila razvijenija od većine zemalja regiona, članstvo joj je otvorilo dodatne mogućnosti. Evropski fondovi iskorišćeni su za modernizaciju privrede, razvoj nauke, unapređenje saobraćaja i zaštitu životne sredine. Danas je Slovenija među državama sa najvišim životnim standardom u ovom dijelu Evrope, ali ni tamo uspjeh nije došao sam od sebe. Evropska unija otvorila je vrata, dok je na državi bilo da kroz ta vrata prođe.
Primjer Rumunije: Ekonomski rast i unutrašnji izazovi
Možda je još zanimljiviji primjer Rumunije. Kada je postala članica Evropske unije 2007. godine, bila je jedna od najsiromašnijih država u Evropi. Tokom narednih godina njena ekonomija je značajno rasla, razvijena je IT industrija, realizovani su brojni infrastrukturni projekti, a evropski fondovi postali su jedan od ključnih izvora finansiranja razvoja.
Ipak, ulazak u Evropsku uniju nije automatski riješio probleme sa korupcijom i sporom administracijom. To je pokazalo da članstvo može pomoći razvoju, ali ne može zamijeniti odgovornu i efikasnu državu.
Gdje je u svemu tome Crna Gora?
Ako postane članica Evropske unije, otvoriće joj se pristup fondovima koji su namijenjeni razvoju infrastrukture, poljoprivrede, zdravstva, obrazovanja, digitalizacije i zaštite životne sredine. To bi mogla biti prilika da se modernizuju škole i bolnice, unaprijedi željeznička mreža, razvije sjever države i pruži snažnija podrška domaćim preduzetnicima.
Međutim, bilo bi pogrešno očekivati da će članstvo samo po sebi donijeti veće plate ili riješiti sve ekonomske probleme. Evropska unija ne određuje koliko će neko zarađivati u Crnoj Gori. Plate rastu kada raste privreda, kada dolaze investicije, kada kompanije postaju konkurentnije i kada država odgovorno upravlja svojim resursima.
Zbog toga se možda najvažnija lekcija može izvući upravo iz iskustava drugih država. Evropska unija može otvoriti vrata razvoja, ali kroz njih mora proći sama država. One zemlje koje su znale da iskoriste evropske fondove danas imaju vidljive rezultate. One koje nijesu sprovele reforme nastavile su da se suočavaju sa mnogim starim problemima, uprkos članstvu.
Upravo zato pitanje nije samo šta Evropska unija može da donese Crnoj Gori, već i koliko će Crna Gora biti spremna da iskoristi mogućnosti koje joj članstvo pruža.
Šta misliš?
Podijelite reakciju ili ostavite komentar - želimo da čujemo Vaše mišljenje!
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0