Crna Gora nije postala dio Evrope – ona je Evropu gradila zajedno sa njom

​Od Duklje i Crnojevića štamparije do “tasta Evrope”

​Evropski politički i kulturni kontinuitet Crne Gore traje više od hiljadu godina, počevši od prvih vladara Duklje. Kraljevina Duklja postala je dio evropskog političkog poretka još u XI vijeku, kada je njen vladar Mihailo Vojislavljević dobio kraljevska obilježja od pape. Taj kontinuitet su kroz diplomatske i trgovačke veze sa Venecijom i Dubrovnikom kasnije nastavile dinastije i vladari Zete, Balšića i Crnojevića.

​Na polju kulturne baštine, krajem XV vijeka na Cetinju je radila Crnojevića štamparija, jedna od prvih državnih štamparija u Evropi, iz koje je izašao Oktoih prvoglasnik – prva južnoslovenska ćirilična knjiga štampana na državnoj štampariji.

​Kasnije je Evropa upoznala Crnu Goru kroz vladavinu Petra I Petrovića Njegoša koji je učvrstio temelje države, i Petra II Petrovića Njegoša, čije se pjesničko i filozofsko stvaralaštvo ubraja u evropsku knjezvenu baštinu. Kralj Nikola I Petrović je modernizovao državu, obezbijedio njeno međunarodno priznanje 1878. godine i povezao je sa evropskim dinastijama, zbog čega je, udajom kćerki na italijanski, ruski i druge dvorove, ostao upamćen kao “tast Evrope”.

​Tradicija slobode, pomorstva i antifašizma

​Crnogorski evropski put vjekovima je građen i kroz vojničku slavu, pomorstvo i odbranu univerzalnih moralnih vrijednosti. Vojvoda Marko Miljanov ostavio je bezvremenu ideju čojstva i junaštva kao moralni ideal, dok je serdar Janko Vukotić ostao upamćen kao jedan od najznačajnijih vojnih zapovjednika u istoriji zemlje. Istovremeno, Boka Kotorska je funkcionisala kao jedan od najznačajnijih pomorskih centara Mediterana, gdje je kapetan Marko Martinović prenosio pomorsko znanje budućim ruskim oficirima.

​Kada je Evropu zahvatio najmračniji period XX vijeka, Crna Gora je 13. jula 1941. godine među prvima podigla masovni ustanak protiv fašizma. Time je dokazano da evropski put ove države traje onoliko dugo koliko i njena borba da sama odlučuje o svojoj sudbini. Mjesto u evropskoj civilizaciji Crna Gora je zaslužila svojim djelima, kulturom, jedinstvenim prirodnim bogatstvima i slobodarskom tradicijom mnogo prije nastanka savremenih evropskih institucija.