Koliko je blizu ujedinjenje Moldavije i Rumunije?

Visoki predstavnici vlasti Rumunije i Moldavije očigledno gaje veliku međusobnu naklonost, što potvrđuju i njihovi nedavni potezi u javnosti. Početkom maja moldavska predsjednica Maja Sandu i njen rumunski kolega Nikušor Dan objavili su na društvenim mrežama zajedničku fotografiju iz rumunskog vojnog aviona na putu ka glavnom gradu Jermenije, gdje se održavao sastanak Evropske političke zajednice. Bio je to prvi put da čelnici dvije države zajedno putuju na međunarodni skup i da su na aerodromu protokolarno dočekani kao dvojac. Ovaj gest vjerovatno nije bio slučajan, već je poslao jasnu poruku o sve aktuelnijem pitanju mogućeg ponovnog ujedinjenja Republike Moldavije i Rumunije.

​Veze između dvije zemlje su duboke i višeslojne. Veliki broj stanovnika Moldavije već posjeduje i rumunsko državljanstvo, dok je Rumunija ubjedljivo najvažniji trgovinski partner Kišinjeva. Bukurešt je odigrao ključnu ulogu u pomaganju Moldaviji da se oslobodi zavisnosti od ruskih energenata i uspješno poveže sa evropskim energetskim mrežama. Dodatni vjetar u leđa ovoj ideji dali su i savezi pisaca obje države, koji su u zajedničkoj izjavi poručili da je došlo vrijeme da se sa deklaracija pređe na konkretne korake.

​Istorijske prepreke i pitanje Pridnjestrovlja

​Uprkos snažnom emotivnom i ekonomskom zamahu, do ostvarenja ovog cilja predstoji dug i komplikovan put. U ustavima obje države postoje visoke pravne prepreke za ujedinjenje, a Moldavija se svojim najvišim pravnim aktom obavezala i na vojnu neutralnost. Ipak, najveća geopolitička nepoznanica ostaje sudbina Pridnjestrovlja, separatističkog područja koje i danas čvrsto kontrolišu proruske snage, što predstavlja ozbiljan bezbjednosni i politički izazov za bilo kakve integracione procese.

​S druge strane, tema ujedinjenja dobija sve veći zamah u unutrašnjoj politici obje zemlje. Moldavski birači postali su važan činilac na izborima u Rumuniji, gdje su nedavno značajno doprinijeli pobjedi Nikušora Dana nad kandidatom krajnje desnice Đorđem Simionom. Simion je predsjednik stranke paradoksalno nazvane Savez za ujedinjenje Rumuna, pa su zajednički nastupi Maje Sandu i Nikušora Dana odigrali važnu ulogu u tome da se ova osjetljiva tema ne prepusti radikalnoj desnici.

​Unutrašnji otpori i podrška iz Brisela

​Unutar same Moldavije, Maja Sandu se zbog otvorenog zagovaranja bliskosti sa Rumunijom suočava sa oštrim optužbama za izdaju od strane proruskih opozicionih partija. Pored njih, prisutni su i nezavisni kritički glasovi koji smatraju da nije diplomatski primjereno da predsjednica potencira ujedinjenje u jeku odmaklih pregovora o pristupanju Moldavije Evropskoj uniji.

​Ipak, zvanični Brisel za sada ne vidi problem u ovim težnjama. Visoka predstavnica Evropske unije za spoljnu politiku i bezbjednost Kaja Kalas nedavno je izjavila da Brisel blisko prati situaciju, naglasivši da je odluka o eventualnom ujedinjenju isključivo stvar slobodne volje građana Republike Moldavije i Rumunije i da niko drugi nema pravo da utiče na taj proces.