Istraživanje – Da li vještačka inteligencija može da predvidi datum smrti

Pitanje o predvidivosti ljudskog vijeka, koje je decenijama bilo rezervisano za domene naučne fantastike, dobilo je svoj tehnološki odgovor kroz zajednički projekat istraživača sa danskog Tehničkog univerziteta i američkog Northeastern University. Razvojem naprednog sistema vještačke inteligencije pod nazivom „life2vec“, naučnici su kreirali model sposoban da sa zapanjujućom preciznošću procijeni rizik od smrti kod pojedinca, analizirajući ljudski život na sličan način na koji algoritmi predviđaju sljedeću riječ u rečenici.

​Umjesto klasičnog jezika, ovaj sistem obrađuje složene biografske podatke koji obuhvataju zdravstvene kartone, nivo obrazovanja, prihode i radni status, pa sve do specifičnih detalja poput učestalosti posjeta ljekaru ili dinamike promjena u karijeri. Na osnovu tih informacija, vještačka inteligencija identifikuje skrivene obrasce koji prethode određenim životnim ishodima. Studija objavljena u prestižnom časopisu Nature potvrđuje da predviđanja ovog modela dostižu stopu tačnosti od čak 78 odsto, što ga čini znatno pouzdanijim od tradicionalnih statističkih metoda koje se trenutno koriste u medicini i industriji osiguranja.

​Iako rezultati istraživanja donose tehnološku revoluciju, oni istovremeno otvaraju niz dubokih etičkih dilema koje mijenjanju percepciju ljudskog postojanja. Sposobnost algoritma da konstruiše vremensku liniju i svaki život pretvori u digitalni CV sa definisanim datumom završetka postavlja pitanje prava na takve podatke. Postoji opravdana bojazan od potencijalnih zloupotreba od strane država ili osiguravajućih kuća, ali i suštinsko ljudsko pitanje o tome da li bi pojedinac uopšte želio da posjeduje informaciju o sopstvenom kraju.

​Istraživači ipak naglašavaju da primarni cilj projekta nije puko zadovoljenje radoznalosti o smrtnosti, već radikalno unapređenje javnog zdravlja. Precizne prognoze bi mogle omogućiti rano otkrivanje rizičnih faktora, efikasniju prevenciju bolesti i bolje planiranje zdravstvenih sistema, čime bi se fokus pomjerio sa predviđanja kraja na aktivno produženje života. Ipak, sama činjenica da tehnologija prodire u najintimniju sferu ljudskog vijeka primorava nas da ponovo preispitamo koncepte sudbine, slobodne volje i dehumanizacije, pitajući se da li smo zaista samo zbir predvidivih digitalnih obrazaca.