Zabrinjavajući podaci iz nove Strategije: Zagađenje vazduha u Crnoj Gori uzrokuje 182 preuranjene smrti na 100.000 stanovnika

Kućna ložišta glavni emiteri kancerogenih materija

​Iako su mjerne stanice u periodu od 2020. do 2024. godine zabilježile blagi napredak, Sjeverna i Centralna zona Crne Gore i dalje se zimi suočavaju sa opasno visokim koncentracijama suspendovanih čestica (PM10 i PM2.5) i kancerogenog benzo(a)pirena.

​Mimo opšteg uvjerenja da je industrija primarni krivac, zvanični dokument označava individualna ložišta kao dominantnog zagađivača. Čak 99 odsto emisija kancerogenog benzo(a)pirena dolazi iz sektora individualnog grijanja koji se većinski oslanja na ogrijevno drvo.

​Dok prosjek EU iznosi 78 preuranjenih smrti na 100.000 stanovnika, u Crnoj Gori taj broj raste na 182. Procjena Zajedničkog istraživačkog centra EK ukazuje da zagađenje vazduha na Zapadnom Balkanu uzrokuje oko 7.000 preuranjenih smrti godišnje i pravi štetu od oko 300 miliona eura.

​Pljevlja i dalje najkritičnija tačka

​Pljevlja ostaju najugroženiji grad u državi, što je posebno došlo do izražaja tokom decembra 2025. godine prilikaom probnog rada Termoelektrane Pljevlja nakon rekonstrukcije. Zbog specifične temperaturne inverzije i rada bez potpunog sistema za odsumporavanje, zabilježeno je čak 10 dnevnih i 47 jednočasovnih prekoračenja graničnih vrijednosti sumpor-dioksida.

​Plan za “nulto zagađenje” i milionske investicije

​Nova Strategija postavlja ambiciozan cilj smanjenja broja preuranjenih smrti za 55 odsto do 2030. godine, u skladu sa evropskim standardima “nultog zagađenja”.

​Za ostvarivanje ovog plana predviđena su značajna finansijska ulaganja. Planirano je 54,5 miliona eura za završetak ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja, 23 miliona eura za razvoj i širenje sistema daljinskog grijanja u Pljevljima kako bi se ugasila kućna ložišta, te 8,8 miliona eura direktnih podsticaja domaćinstvima za primjenu mjera energetske efikasnosti i prelazak na čistije izvore grijanja.

​Iz Vlade upozoravaju da bi zadržavanje “status quo” stanja značilo sporije usklađivanje sa normama EU, veće troškove za zdravstveni sistem i dalji rizik po zdravlje djece, starijih i hroničnih bolesnika.